W skrócie: Objawy premenopauzy to najczęściej zmieniający się cykl, silniejsze napięcie przed miesiączką, wahania nastroju, gorszy sen, zmęczenie i pierwsze uderzenia gorąca, które pojawiają się zwykle po czterdziestce, gdy hormony zaczynają się wahać. Totalna biologia widzi w tym czasie przegląd życia: moment, w którym ciało pyta, czy żyjesz swoim życiem, czy czyimś.- Agnieszka Madej-Uhl, psychoterapeutka i konsultantka Totalnej Biologii, autorka projektu Ogarnij Się i Zacznij Żyć
Masz czterdzieści kilka lat i niby wszystko jest jak dawniej. Miesiączka wciąż przychodzi, tylko raz po trzech tygodniach, a raz po sześciu. Przed okresem piersi są obolałe jak nigdy, drażliwość rośnie, a w nocy coraz częściej budzisz się bez powodu. Lekarz mówi, że to „jeszcze nie menopauza”, więc co to właściwie jest?
Zobaczmy razem, czym jest premenopauza, jak rozpoznać jej objawy i co mogą mówić o miejscu, w którym jesteś w życiu. Najpierw po stronie ciała, potem po stronie historii.
Co to jest premenopauza i kiedy się zaczyna?
Premenopauza to potoczna nazwa lat przed menopauzą, w których hormony zaczynają się wahać, choć miesiączki jeszcze się pojawiają. Zwykle zaczyna się po czterdziestce, u części kobiet wcześniej, i przechodzi płynnie w okres przejściowy, który lekarze nazywają perimenopauzą. W codziennym języku te dwa słowa bywają używane zamiennie.
Dla porządku: menopauza to jeden moment, ostatnia miesiączka, którą rozpoznaje się dopiero po roku bez krwawienia. Wszystko, co dzieje się wcześniej, to lata zmian, które mogą trwać od kilku do nawet dziesięciu lat. W tym wpisie patrzymy na ich najwcześniejszą część, kiedy cykl jeszcze jest, a ciało dopiero zaczyna mówić innym językiem. O całym okresie przejścia piszę we wpisie o tym, czym jest perimenopauza.
Jakie są objawy premenopauzy?
Najczęstsze objawy premenopauzy to nieregularny cykl, silniejsze napięcie przed miesiączką, drażliwość i wahania nastroju, problemy ze snem, zmęczenie, pierwsze uderzenia gorąca i nocne poty. Czasem pojawiają się nagle, czasem wkradają się powoli, a u niektórych kobiet ten czas mija niemal niezauważenie.
- Zmieniający się cykl. Raz krótszy, raz dłuższy, krwawienia obfitsze albo skąpsze.
- Silniejsze napięcie przed miesiączką. Obolałe piersi, obrzęki, rozdrażnienie w dniach przed okresem.
- Wahania nastroju. Emocje przychodzą szybciej i mocniej, bez ostrzeżenia.
- Sen i zmęczenie. Trudniej przespać noc, a w dzień bateria rozładowuje się szybciej niż kiedyś.
- Pierwsze fale gorąca. Nagłe ciepło, często w nocy albo w stresującej sytuacji.
- Zmiany intymne i w głowie. Mniej nawilżenia, zmiany libido, „mgła”, kłopoty z koncentracją.
To nie są „wymysły” ani „tylko nerwy”. To realne zmiany hormonalne. Jednocześnie podobnie mogą wyglądać inne stany, na przykład zaburzenia tarczycy, dlatego warto je omówić z ginekologiem. Jeśli chcesz spojrzeć szerzej na to, po czym poznać sam początek zmian, przeczytaj wpis o tym, jakie są pierwsze objawy menopauzy.
Co dzieje się z hormonami w premenopauzie?
W premenopauzie poziom estrogenów i progesteronu zaczyna się wahać: czasem jest ich więcej, czasem mniej. Jajniki pracują mniej regularnie, więc cykl staje się mniej przewidywalny, a mózg wysyła coraz silniejszy sygnał, żeby je pobudzić. Dlatego rośnie poziom FSH.
To trochę jak huśtawka. W dniach, gdy estrogenów jest więcej, możesz czuć napięcie w piersiach i obrzęki. Kilka dni później, gdy jest ich mniej, pojawiają się uderzenia gorąca i suchość. Nic dziwnego, że czujesz się, jakby zasady zmieniały się w trakcie gry.
Ginekolog może zlecić badanie FSH i estradiolu, żeby ocenić, na jakim etapie jesteś. W tym czasie wyniki potrafią się mocno różnić z miesiąca na miesiąc, więc liczy się cały obraz: badania, cykl i objawy, które warto przez kilka miesięcy zapisywać.
Co objawy premenopauzy oznaczają według totalnej biologii?
Według totalnej biologii objawy premenopauzy często oznaczają, że ciało zaprasza Cię do przeglądu życia: co się wydarzyło w ostatnich latach, jakie konflikty niesiesz, co odkładałaś na później. To czas, w którym stare role przestają pasować, a nowe jeszcze się nie ułożyły.
Na webinarze o menopauzie mówiłam o etapie, który zwykle przychodzi tuż przed tym przejściem: o kryzysie wieku średniego, mniej więcej między 35. a 45. rokiem życia. To moment, w którym świat staje się bardziej klarowny i widzisz, że drabina kariery, po której się wspinasz, jest oparta o nie tę ścianę. Pieniędzy nie ma tyle, ile miało być, zdrowia też nie, a Ty jesteś bardziej zmęczona niż kiedyś.
„I to jest ten moment w życiu, kiedy się traci grunt pod nogami. Dlatego, że okazuje się, że żyjemy czyimś życiem, czyli umysł Twój widzi, świadomie bądź mniej, że nie ma sensu w tym, co robię.”
- Agnieszka Madej-Uhl
Na Q&A odpowiadałam kobiecie, która w wieku 38 lat czuła, że traci siły i sens. Mówiłam, że to, czego doświadcza, w perimenopauzie bywa jeszcze mocniejsze, a jeśli się tym nie zajmie, może wrócić nawet po menopauzie jako szukanie sensu życia. Często okazuje się wtedy, że powtarzamy życie mamy albo babci, choć wcale nie mamy na to ochoty.
Mówiłam też, że mniej więcej od 35. roku życia wiele kobiet zaczyna wybierać inaczej, bo stare wybory kojarzą się już ze zbyt dużym dyskomfortem. Z tej perspektywy objawy premenopauzy przychodzą w dobrym momencie. Pokazują, gdzie wciąż działasz na automacie, zanim ciało zacznie mówić głośniej.
| Objaw | O czym może mówić | Pytanie do siebie |
|---|---|---|
| Silniejsze napięcie przed miesiączką | Żyjesz bardziej dla innych niż dla siebie | Co w tym miesiącu zrobiłam tylko dla siebie? |
| Nieregularny cykl | Stare struktury odchodzą, nowe jeszcze nie weszły | Co w moim życiu się kończy, a co zaczyna? |
| Zmęczenie i brak sensu | Żyjesz według cudzego planu | Czyje marzenia realizuję? |
| Pierwsze fale gorąca | Frustracja, że jesteś nie tam, gdzie chcesz | Gdzie chciałabym być zamiast tu? |
| Suchość i dyskomfort w intymności | Brak poczucia bezpieczeństwa w relacji | Czy czuję się przy partnerze spokojna? |
Jak zadbać o siebie, gdy pojawiają się objawy premenopauzy?
Możesz działać na dwóch poziomach naraz: ciała i życia. Weź kartkę i długopis, resztę zobaczymy razem.
- Porozmawiaj z ginekologiem. Opowiedz o zmianach w cyklu i objawach. Lekarz może zlecić badania hormonów i zaproponować wsparcie, od leczenia objawowego po terapię hormonalną, jeśli uzna ją za dobrą dla Ciebie.
- Prowadź kalendarz cyklu i nastroju. Zapisuj miesiączki, sen, napięcie i fale gorąca, a obok jednym zdaniem to, co działo się danego dnia. Po kilku miesiącach zobaczysz wzory.
- Zrób swój przegląd. Wypisz obszary życia: praca, związek, dom, pieniądze, zdrowie. Przy każdym zaznacz, czy jesteś tam, bo chcesz, czy bo musiałaś kiedyś tak wybrać.
- Zobacz, czyim życiem żyjesz. Porównaj swoje wybory z wyborami mamy i babci. Co powtarzasz? Co chciałabyś zrobić inaczej?
- Zadbaj o podstawy. Ruch, który lubisz, sen o stałych porach, mniej cukru i alkoholu, więcej spokojnych posiłków. Ciało w tym czasie lubi przewidywalność.
- Zrób jeden ruch w swoją stronę. Jedna rozmowa, jedna odmowa, jedna rzecz, którą odkładałaś. Zawsze jest lepszy ruch niż bezruch.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Bardzo obfite albo długie krwawienia, krwawienia między miesiączkami albo po współżyciu, uderzenia gorąca, które wielokrotnie budzą Cię w nocy, nastrój pogarszający się tak, że trudno Ci funkcjonować, myśli o zrobieniu sobie krzywdy, ból przy współżyciu oraz objawy przekwitania przed 40. rokiem życia to sygnał, żeby najpierw sprawdzić to u lekarza. Ginekolog może zlecić badania hormonów, wykluczyć inne przyczyny i zaproponować leczenie dostosowane do Ciebie. Praca z emocjami może iść obok.
Najczęstsze pytania
Czym różni się premenopauza od perimenopauzy?
W praktyce te słowa często znaczą to samo i opisują lata przed ostatnią miesiączką. Premenopauzą zwykle nazywa się wcześniejszą część tych zmian, kiedy cykl jeszcze jest, a perimenopauzą cały okres przejściowy. Ważniejsze od nazwy jest to, co dzieje się w Twoim ciele i jak się czujesz.
W jakim wieku pojawiają się objawy premenopauzy?
Najczęściej po czterdziestce, choć u części kobiet pierwsze sygnały pojawiają się już po 35. roku życia. Objawy przekwitania przed czterdziestką warto zawsze omówić z lekarzem. Więcej o wieku piszę we wpisie o tym, w jakim wieku pojawia się menopauza.
Czy w premenopauzie można zajść w ciążę?
Tak, dopóki pojawia się miesiączka i zachodzi owulacja, ciąża jest możliwa. Jeśli jej nie planujesz, antykoncepcja wciąż jest potrzebna. O jej wyborze i odstawieniu warto zdecydować z lekarzem.
Dlaczego przed okresem czuję się coraz gorzej?
Wahania hormonów sprawiają, że napięcie przedmiesiączkowe po czterdziestce bywa silniejsze niż wcześniej. Na Q&A mówiłam, że objawy przed miesiączką są łagodniejsze, gdy jesteś zrelaksowana i szczęśliwa, a nasilają się, gdy żyjesz bardziej dla świata zewnętrznego niż dla siebie.
Jakie badania pomagają ocenić premenopauzę?
Najczęściej lekarz zleca FSH i estradiol, czasem też badania tarczycy, żeby wykluczyć inne przyczyny objawów. Wynik warto oceniać razem z kalendarzem cyklu, bo w tym czasie hormony zmieniają się z miesiąca na miesiąc.
Czy totalna biologia zastępuje leczenie?
Nie. Leczenie i badania zostają po stronie lekarza. Totalna biologia dokłada pytanie o to, co w Twoim życiu prosi o zmianę właśnie teraz i dlaczego objawy nasilają się w konkretnych sytuacjach.
To przegląd, nie wyrok
Objawy premenopauzy nie oznaczają, że coś się kończy źle. Pokazują, że zaczyna się czas zmian i że warto przyjrzeć się temu, czyim życiem żyjesz. Masz wpływ na to, co z tego przeglądu zabierzesz dalej, a co zostawisz za sobą.
Jeśli chcesz sprawdzić, czy to już okres przejścia, przeczytaj wpis „Czy to już menopauza?”. Jeśli chcesz przejść ten czas krok po kroku, zajrzyj do programu „Menopauza bez lęku”. A jeśli chcesz sprawdzić, co jeszcze mówi Twoje ciało, zapraszam Cię do quizu „Co mówi ciało”.
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
