W skrócie: Menopauza pojawia się najczęściej około 51. roku życia, a okres przejścia przypada zwykle między 45. a 55. rokiem życia. Moment menopauzy jest w dużej mierze uwarunkowany genetycznie. Totalna biologia dokłada do tego pytanie o ród: w jakim wieku i jak przechodziły ten czas Twoja mama i babcia, bo wchodząc w ich wiek, ciało może reagować podobnie.- Agnieszka Madej-Uhl, psychoterapeutka i konsultantka Totalnej Biologii, autorka projektu Ogarnij Się i Zacznij Żyć
Koleżanka w Twoim wieku już dawno „po wszystkim”, a Ty wciąż masz regularne cykle. Albo odwrotnie: masz niewiele ponad czterdzieści lat, a ciało zaczyna wysyłać sygnały, o których słyszałaś tylko od starszych kobiet. I pojawia się pytanie: czy to normalne, że u mnie teraz?
Zobaczmy razem, od czego zależy ten moment. Po stronie medycyny odpowiedź jest dość prosta. Po stronie Twojej historii bywa dużo ciekawsza.
W jakim wieku pojawia się menopauza?
Menopauza pojawia się najczęściej około 51. roku życia, ale u części kobiet przychodzi wcześniej, przed 45. rokiem życia, a u innych później, nawet po 55. Medycznie mówimy o menopauzie wtedy, gdy od ostatniej miesiączki minęło 12 miesięcy, więc jej datę poznajemy dopiero z perspektywy czasu.
Sama menopauza to jeden dzień, a okres, który ją poprzedza, trwa dłużej. Perimenopauza może zacząć się nawet dziesięć lat wcześniej. U większości kobiet trwa kilka lat i przypada najczęściej między 45. a 50. rokiem życia, choć zdarza się, że zaczyna się już po 35. Dlatego pytanie „w jakim wieku?” warto rozdzielić na dwa: kiedy zaczynają się zmiany i kiedy przychodzi ostatnia miesiączka.
Wiek wystąpienia menopauzy nie jest wyrokiem ani harmonogramem. To Twoja indywidualna historia, na którą składa się genetyka, zdrowie, styl życia i to, co często pomijane: historia emocjonalna i rodowa.
Od czego zależy wiek menopauzy?
Wiek menopauzy zależy przede wszystkim od genetyki, a do tego od zdrowia i stylu życia. Kiedy na webinarze padło pytanie, czy brak stałego partnera i brak dziecka może przyspieszyć menopauzę, odpowiedziałam, że moment menopauzy jest uwarunkowany genetycznie.
Jednocześnie to, czy mamy w życiu partnera i dzieci, też łączy się z tym, co wiemy o swoim rodzie, o konfliktach rodowych i historiach, które w nim były. Z tej perspektywy nie patrzymy więc na wiek menopauzy jak na nagrodę ani karę. Patrzymy na ciąg zdarzeń w rodzinie, w który się wpisujesz.
Genetyka to zresztą też historia rodu, tylko zapisana w ciele. Dlatego pierwsze pytanie, które warto sobie zadać, brzmi bardzo prosto: w jakim wieku przechodziła menopauzę moja mama?
Dlaczego warto sprawdzić, jak menopauzę przechodziły mama i babcia?
Warto to sprawdzić, bo kiedy wchodzisz w wiek, w którym kobiety w Twoim rodzie przechodziły przez ten etap, organizm może reagować na niego w ten sam sposób co kiedyś. Umysł ma zadanie sprawić, żebyś przeżyła, więc sięga po reakcje, które zna z historii rodu.
„Dzisiaj jeżeli wchodzisz w wiek kobiet w rodzie, które już były w tym wieku, twój organizm reaguje automatycznie w ten sam sposób co kiedyś.”
- Agnieszka Madej-Uhl
Wzorce rodowe w menopauzie są zapisane przez to, co kobiety przed Tobą dźwigały: straty, ciężar, pracę ponad siły. I przez przekonania przekazywane nieświadomie z pokolenia na pokolenie o tym, co wypada kobiecie o danej porze życia. Jeśli w Twoim rodzie kobiety po pięćdziesiątce stawały się niewidzialne, a ich wartość kończyła się z ostatnią miesiączką, ciało może próbować opowiedzieć tę samą historię.
Skoro dziś pierze za Ciebie pralka, ta historia nie odezwie się u Ciebie jako fizyczny ciężar. Może jednak wracać jako emocje nieadekwatne do sytuacji: lęk, złość, poczucie, że „już po wszystkim”.
Czy menopauza to pierwszy taki próg w życiu kobiety?
Nie, menopauza to kolejny z kilku progów, w których ciało hormonalnie wspiera nas w stawianiu granic i mówieniu „jestem ważna”. Być może pierwszy raz przechodzisz przez taki próg tak świadomie, ale na pewno nie pierwszy raz w ogóle.
| Etap życia | Orientacyjny wiek | Czego uczy |
|---|---|---|
| Tak zwany bunt dwulatka | 2-3 lata | Mówienia „nie” i poczucia, że jestem odrębna od mamy |
| Zmiana fal w umyśle | 8-9 lat | Krytycznego myślenia i szukania rozwiązań innych niż rodziców |
| Wiek nastoletni | kilkanaście lat | Własnego terenu, niezależności i miejsca w grupie |
| Kryzys wieku średniego | ok. 35-45 lat | Sprawdzenia, czy drabina, po której się wspinasz, stoi przy właściwej ścianie |
| Perimenopauza i menopauza | ok. 45-55 lat | Odzyskania własnego terytorium i życia po swojemu |
Kiedy spojrzysz na menopauzę w ten sposób, przestaje być wyłącznie końcem. Staje się przejściem, na które ciało przygotowuje się latami, tak żeby umysł był spójny z ciałem i żeby mógł otworzyć się kolejny etap.
Co oznacza wiek około 50-55 lat według totalnej biologii?
Według totalnej biologii wiek około 50-55 lat to próg mądrej kobiety: moment, w którym ciało mówi „koniec z reprodukcją i przetrwaniem za wszelką cenę” i zaprasza do życia na własnych zasadach. Lubię mówić, że po tym progu stajesz się wiedźmą, czyli kobietą, która wie.
Wiedźma nie da sobie wcisnąć tego, co mówi świat zewnętrzny. Potrafi odróżnić to, czego chce, od tego, co jest przymusem, i od tego, co wybiera dla siebie. W tym wieku kobiety często mówią, że wreszcie podnoszą głos i nie czują już winy, tylko siłę.
Ten sam czas bywa jednak bardzo wymagający. Dzieci wyfruwają z domu i zmienia się struktura rodziny: obowiązki, przydatność, codzienny kołowrotek. A kiedy wreszcie robi się przestrzeń dla Ciebie, często wracają rodzice, którymi trzeba się zająć. Wtedy łatwo znów wpaść w „muszę” i odłożyć siebie na później. To dobry moment, żeby zapytać, co rzeczywiście jest Twoim obowiązkiem, a co tylko przyzwyczajeniem.
Co, jeśli masz niespełna 40 lat i czujesz, że wszystko już przeżyłaś?
Poczucie, że przed czterdziestką wszystko już się wydarzyło, a siły i sens uciekają, to w tym podejściu sygnał tego samego procesu, który w perimenopauzie tylko się nasila: szukania sensu we własnym życiu. Na webinarze o menopauzie zapytała o to kobieta, która miała 38 lat, czuła się zmęczona i miała wrażenie, że straciła sens życia.
Odpowiedziałam jej, że to tak zwany kryzys wieku średniego, moment, w którym traci się grunt pod nogami. Umysł zaczyna widzieć, świadomie albo mniej, że to, co robisz, bo świat zewnętrzny powiedział, że trzeba w to wierzyć, nie daje Ci radości, miłości ani spokoju, których się spodziewałaś o tej porze życia. Często okazuje się wtedy, że żyjesz tak, jak wcześniej żyły kobiety w Twoim rodzie, najczęściej mama albo babcia, a wcale nie masz ochoty powtarzać ich życia.
Jeśli nie przyjrzysz się temu teraz, ten temat zwykle wraca mocniej w perimenopauzie, a czasem nawet po menopauzie. Dlatego wiek nie jest tu przeszkodą, tylko zaproszeniem: im wcześniej zapytasz, czyim życiem żyjesz, tym więcej masz wpływu na to, jak wejdziesz w kolejne lata.
Jak sprawdzić to u siebie krok po kroku?
Możesz zacząć od prostej rozmowy i kartki papieru.
- Zapytaj mamę albo bliskich. W jakim wieku mama miała ostatnią miesiączkę? A babcia? Jeśli nie ma kogo zapytać, zapisz to, co pamiętasz albo słyszałaś.
- Zapisz, jak one przechodziły ten czas. Mówiły o tym czy milczały? Były aktywne czy wycofane? Co działo się wtedy w ich życiu: straty, choroby, opieka nad kimś?
- Sprawdź przekonania z domu. Dokończ zdanie: „Kobieta po pięćdziesiątce…”. Zobacz, czy to Twoje zdanie, czy zasłyszane w dzieciństwie.
- Porównaj ze sobą. Czy zbliżasz się do wieku, w którym u mamy albo babci działo się coś trudnego? Czy Twoje objawy pojawiły się właśnie wtedy?
- Oddziel, co jest Twoje. Możesz powiedzieć w myślach: „Twoja historia, mamo, moja jest inna”. Masz wpływ na to, jak Ty przejdziesz ten czas.
- Umów się na badania. Szczególnie jeśli objawy pojawiają się przed 45. rokiem życia. Wiedza o ciele i wiedza o rodzie dobrze się uzupełniają.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Brak miesiączki albo objawy przekwitania przed 40. rokiem życia, krwawienie po roku bez miesiączki, bardzo obfite lub długie krwawienia, krwawienia między miesiączkami, a także objawy tak silne, że utrudniają codzienne funkcjonowanie, to sygnał, żeby najpierw sprawdzić to u lekarza. Ginekolog zleci badania, na przykład poziomu FSH, oceni, na jakim etapie jesteś, i zaproponuje wsparcie. Praca z emocjami może iść obok.
Najczęstsze pytania
Jaki jest średni wiek menopauzy?
Najczęściej menopauza pojawia się około 51. roku życia, a okres przejścia przypada zwykle między 45. a 55. rokiem życia. To jednak średnia, a nie norma, którą trzeba spełnić. U każdej kobiety ten moment jest indywidualny.
Czy menopauza przed 45. rokiem życia to coś niepokojącego?
Wcześniejsza menopauza zdarza się i zawsze warto skonsultować ją z ginekologiem, zwłaszcza przed 40. rokiem życia. Lekarz sprawdzi przyczyny i zadba o zdrowie kości i serca. Z perspektywy pracy z emocjami możesz równolegle przyjrzeć się historii kobiet w swoim rodzie.
Czy jeśli mama miała wczesną menopauzę, to ja też będę miała?
Moment menopauzy jest w dużej mierze uwarunkowany genetycznie, więc wiek mamy to dobra wskazówka, ale nie pewność. Z perspektywy rodu jeszcze ważniejsze jest to, jak mama ten czas przeżywała, bo to, co było trudne, ma tendencję do powtarzania się, dopóki tego nie zobaczymy.
Czy brak dzieci albo partnera przyspiesza menopauzę?
Moment menopauzy jest uwarunkowany genetycznie. To, czy mamy w życiu partnera i dzieci, też łączy się z historią rodu, ale nie działa jak prosta przyczyna wcześniejszej menopauzy. Jeśli ten temat Cię porusza, warto przyjrzeć się mu spokojnie, bez obwiniania siebie.
Czy objawy mogą zacząć się już po 35. roku życia?
Tak, u części kobiet okres przejścia zaczyna się wcześniej, nawet po 35. roku życia. Jeśli czujesz, myślisz i masz objawy typowe dla tego czasu, to znak, że w Twoim życiu są tematy, które proszą o uwagę. Im więcej zrozumiesz teraz, tym łagodniej możesz przejść kolejne lata.
Czy późne macierzyństwo zmienia przeżywanie menopauzy?
Coraz więcej kobiet rodzi później, bliżej końca etapu, w którym mogą mieć dzieci, więc menopauza przychodzi, gdy dzieci są jeszcze małe albo nastoletnie. W rozmowie o menopauzie w podcaście mówiłam, że kobieta, która zostaje mamą później, zwykle ma za sobą więcej doświadczeń i więcej razy powiedziała „nie godzę się”. Ten czas wygląda wtedy inaczej niż u mamy czy babci i warto patrzeć na niego po swojemu, a nie przez ich historię.
Menopauza po 55. roku życia to późno?
Zdarza się, że menopauza przychodzi później, nawet po 55. roku życia. O tym, czy wszystko jest w porządku w Twoim przypadku, najlepiej porozmawiać z ginekologiem. Sam późniejszy wiek nie jest ani lepszy, ani gorszy, jest po prostu Twój.
Twój wiek, Twoja historia
Menopauza Twojej mamy i babci nie jest scenariuszem dla Ciebie. Możesz poznać ich historię, podziękować za to, co dźwigały, i przejść ten czas po swojemu. To próg, po którym możesz wreszcie żyć z wiedzą, którą zbierałaś przez całe życie.
Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoje objawy to już ten etap, przeczytaj wpis o tym, jak sprawdzić, czy to menopauza, a o czasie, który ją poprzedza, we wpisie o perimenopauzie. Jeśli chcesz przejść przez ten etap krok po kroku, zajrzyj do programu „Menopauza bez lęku” albo sprawdź w quizie „Co mówi ciało”, co jeszcze próbuje Ci powiedzieć Twoje ciało.
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
