W skrócie: Czy to już menopauza, sprawdzisz na dwa sposoby. Medycznie: po objawach i badaniach hormonalnych u ginekologa, pamiętając, że samą menopauzę rozpoznaje się dopiero po roku bez miesiączki. I w sobie: totalna biologia dokłada do badań pytania, których lekarz zwykle nie zadaje, na przykład czy lubisz swoją pracę i czy czujesz, że tracisz grunt pod nogami.- Agnieszka Madej-Uhl, psychoterapeutka i konsultantka Totalnej Biologii, autorka projektu Ogarnij Się i Zacznij Żyć
Cykl, który przez lata był jak w zegarku, nagle się rozjeżdża. Budzisz się w nocy mokra, w pracy łapie Cię fala gorąca, a rzeczy, które kiedyś znosiłaś spokojnie, zaczynają Cię drażnić. Pojawia się pytanie: czy to już? I zaraz drugie: skąd mam to wiedzieć na pewno?
Zobaczmy razem, jak to sprawdzić. Najpierw po stronie ciała i badań, a potem po stronie życia, bo w tym czasie jedno i drugie mówi bardzo wyraźnie.
Jak sprawdzić, czy to już menopauza?
Menopauzę sprawdza się po objawach, badaniach i czasie, bo sama menopauza to jeden dzień: ostatnia miesiączka w życiu. Wiemy, że to był ten dzień, dopiero wtedy, gdy przez kolejne 12 miesięcy miesiączka już nie wróci. Wszystko, co dzieje się wcześniej, to perimenopauza, czyli okres przekwitania, który przygotowuje ciało do zakończenia tego etapu.
„Menopauza to jest tylko jeden dzień. Perimenopauza to jest czas poprzedzający. Tylko słuchajcie, my o tej menopauzie wiemy […] po tym roku dopiero, że to już jest za nami. Mamy retrospekcję, więc wszystko, co jest do zmiany trzeba zmieniać na bieżąco i aktywnie być przy sobie dziś.”
- Agnieszka Madej-Uhl
Perimenopauza może zacząć się nawet dziesięć lat przed ostatnią miesiączką. U większości kobiet trwa kilka lat i przypada najczęściej między 45. a 50. rokiem życia, choć zdarza się, że pierwsze sygnały pojawiają się już po 35. roku życia. Dlatego pytanie „czy to już menopauza?” zwykle znaczy w praktyce: czy to już okres przejścia?
Najczęstsze sygnały, które warto zanotować, to nieregularne miesiączki, uderzenia gorąca, nocne poty, problemy ze snem, zmiany nastroju, suchość błon śluzowych i „mgła w głowie”. Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z nich i masz powyżej 45 lat, bardzo możliwe, że Twoje ciało wchodzi w ten etap.
Jakie badania pomagają potwierdzić menopauzę?
Podstawowym badaniem jest oznaczenie poziomu FSH we krwi, zwykle razem z estradiolem, a często także z TSH, żeby wykluczyć tarczycę. Wysokie FSH przy niskim estrogenie sugeruje okres menopauzy, ale w czasie przekwitania hormony się wahają, więc lekarz może zlecić powtórzenie badania po kilku tygodniach.
W aptekach jest też domowy test płytkowy, który bada FSH w moczu. Może być wskazówką, ale nie daje pewności, bo poziom FSH zmienia się z dnia na dzień. Wynik dodatni to sygnał, żeby umówić się na wizytę i zrobić pełne badania. Wynik ujemny przy niepokojących objawach też.
Bardzo pomaga prowadzenie kalendarza przez kilka miesięcy: kiedy jest miesiączka, kiedy pojawiają się uderzenia gorąca, nocne poty czy bezsenność. Lekarzowi łatwiej wtedy zobaczyć cały obraz. A Tobie łatwiej zobaczyć coś jeszcze: w jakich dniach i po jakich sytuacjach objawy przybierają na sile.
Co menopauza oznacza według totalnej biologii?
Z perspektywy totalnej biologii menopauza oznacza koniec reprodukcji i przetrwania za wszelką cenę, a początek czasu na odzyskanie własnego terytorium. Ciało wyłącza funkcję rozrodczą i pyta: a co z Tobą? Dla kogo chcesz żyć teraz?
Przez lata energia szła na opiekę, organizację i spełnianie oczekiwań: rodziców, partnera, dzieci, pracodawcy. W okresie przejścia to, co do tej pory działało, przestaje dawać swobodę. Jeśli przez lata definiowałaś się przez role, nagle stajesz przed pytaniem: kim jestem, kiedy te role przestają być najważniejsze?
Dlatego w tym podejściu objawy nie przychodzą „znikąd”. Kiedy powtarzasz sobie „wytrzymam, dam radę, muszę”, ciało zaczyna mocniej pokazywać, że tak dalej nie trzeba, i zatrzymuje Cię. Na webinarze o menopauzie mówiłam też, że objawy mogą się wydłużać, jeśli konflikty zostają nierozwiązane. Rozumienie ich sensu pomaga przejść ten czas łagodniej.
Jakich pytań nie zada Ci lekarz, a warto je sobie zadać?
Lekarz zajmie się ciałem i wynikami, a pytania o Twoje życie warto zadać sobie samej. Na webinarze o menopauzie przeszłyśmy razem przez pięć takich pytań. Każde z nich pokazuje, gdzie w Twoim życiu jest jeszcze „muszę”, a gdzie już „chcę”.
| Pytanie, którego lekarz nie zada | Co może pokazać | Jak sprawdzić to u siebie |
|---|---|---|
| Czy lubisz swoją pracę? | Czy masz wpływ na swoje miejsce, czas i warunki | Zapisz, co w pracy robisz z wyboru, a co z przymusu |
| Czy bierzesz pełną odpowiedzialność za to, co dzieje się w Twoim życiu? | Na ile czujesz, że możesz wybierać swoje reakcje | Znajdź jedną sytuację, w której oddajesz decyzję innym |
| Czy czujesz, że tracisz grunt pod nogami? | Moment progu między tym, co było, a tym, co przychodzi | Nazwij, co ostatnio przestało działać: praca, związek, rola |
| W jakich kolorach widzisz swoje przyszłe życie? | Czy żyjesz z przymusu, czy z wyboru | Opisz jeden zwykły dzień za pięć lat, taki, jakiego pragniesz |
| Co tak naprawdę wiesz o menopauzie? | Jakie przekonania o tym etapie niesiesz z domu | Przypomnij sobie, jak mówiło się o tym u Ciebie w rodzinie |
Pytanie o grunt pod nogami jest szczególnie ciekawe. Jeśli czujesz, że ktoś nie bierze Cię pod uwagę, dostajesz nowe obowiązki bez nowej gratyfikacji, a świat zewnętrzny nie spełnia Twoich oczekiwań, to znak, że jesteś bardziej w niewłaściwym miejscu niż we właściwym dla siebie. Ta świadomość bywa kojarzona ze wstydem i porażką, a w rzeczywistości jest bardzo cenna.
Po czym poznać, że ciało prosi o zmianę, a nie tylko o leki?
Ciało prosi o zmianę wtedy, gdy objawy nasilają się w konkretnych sytuacjach, a nie losowo. Po rozmowie z dorosłym dzieckiem, które oczekuje, że będziesz zawsze dostępna. Po kłótni z partnerem. Po dniu, w którym nie było ani chwili dla Ciebie.
Leki i terapia hormonalna, jeśli lekarz je zaleci, mogą realnie pomóc i nie ma w tym nic sprzecznego z pracą z emocjami. Jedno nie wyklucza drugiego. Praca z emocjami dokłada pytanie, co w Twoim życiu jest „za dużo” i czego już nie chcesz dźwigać. Więcej o tym, jakim językiem mogą mówić uderzenia gorąca, piszę w osobnym wpisie.
Jak sprawdzić to u siebie krok po kroku?
Możesz połączyć oba sposoby patrzenia w jeden prosty plan.
- Prowadź kalendarz przez trzy miesiące. Zapisuj miesiączki, uderzenia gorąca, nocne poty i sen. Obok dopisuj jednym zdaniem, co działo się danego dnia.
- Umów się do ginekologa. Zabierz kalendarz na wizytę. Lekarz dobierze badania, na przykład FSH, estradiol i TSH, i powie, na jakim etapie jesteś.
- Odpowiedz na pięć pytań z tabeli. Na kartce, szczerze, bez oceniania siebie. Wróć do nich po tygodniu i zobacz, co się zmieniło.
- Znajdź swoje „muszę”. Wypisz trzy rzeczy, które robisz tylko dlatego, że wypada albo że ktoś tego oczekuje.
- Zrób jeden ruch w swoją stronę. Jedna odmowa, jedna godzina tylko dla siebie, jedna rozmowa o tym, czego potrzebujesz. Masz wpływ na to, jak przejdziesz ten czas.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Krwawienie po roku bez miesiączki, bardzo obfite albo długie krwawienia, krwawienia między miesiączkami, silne kołatanie serca, duszność, ból w klatce piersiowej, nagłe pogorszenie nastroju z myślami o zrobieniu sobie krzywdy albo objawy przekwitania przed 40. rokiem życia to sygnał, żeby najpierw sprawdzić to u lekarza. Tak samo wtedy, gdy objawy są tak nasilone, że utrudniają codzienne funkcjonowanie. Lekarz zleci badania i zaproponuje wsparcie, a praca z emocjami może iść obok.
Najczęstsze pytania
Czy da się rozpoznać menopauzę bez badań?
Samą menopauzę rozpoznaje się wstecz: gdy przez 12 miesięcy nie ma miesiączki. Objawy dają ważną wskazówkę, ale podobnie mogą wyglądać na przykład zaburzenia tarczycy. Dlatego badania u lekarza pomagają mieć pewność i wykluczyć inne przyczyny.
Czy domowy test na menopauzę jest wiarygodny?
To raczej wskazówka niż diagnoza. Test płytkowy mierzy FSH w moczu, a jego poziom w okresie przekwitania mocno się waha. Każdy wynik przy niepokojących objawach warto skonsultować i potwierdzić badaniem krwi.
Jak długo przed menopauzą pojawiają się pierwsze objawy?
Okres przejścia może zacząć się od kilku do nawet dziesięciu lat wcześniej. U większości kobiet trwa kilka lat. Szerzej o długości tego czasu piszę we wpisie o tym, ile trwa menopauza.
Czy menopauza to choroba?
Nie. To naturalny etap, przez który przechodzi każda kobieta, która dożyje tego wieku. Objawy mogą być trudne i warto je leczyć, jeśli utrudniają życie, ale sam proces nie jest chorobą, tylko przejściem do kolejnego etapu.
Czy emocje mogą nasilać objawy menopauzy?
Z perspektywy pracy z emocjami tak. Nierozwiązane konflikty, życie w ciągłym „muszę” i stereotypy o kobietach w tym wieku mogą sprawiać, że objawy są głośniejsze i trwają dłużej. Zrozumienie, co je uruchamia, daje Ci więcej wpływu na ten czas.
Czy totalna biologia zastępuje terapię hormonalną?
Nie. Decyzję o terapii hormonalnej podejmujesz z lekarzem, po badaniach i rozmowie o Twoim zdrowiu. Praca z emocjami nie odradza leczenia, tylko dokłada pytanie o to, co w Twoim życiu prosi o zmianę.
To Twój czas, nie wyrok
Menopauza nie jest końcem. Jest progiem, po którym możesz żyć bardziej po swojemu, z mądrością, którą zbierałaś przez całe życie. Masz wpływ na to, czy przejdziesz przez ten czas w trybie przetrwania, czy świadomie, przy sobie.
Jeśli zastanawiasz się, dlaczego u jednych kobiet ten czas przychodzi wcześniej, a u innych później, przeczytaj wpis o tym, w jakim wieku pojawia się menopauza. Jeśli chcesz przejść przez ten etap krok po kroku, zajrzyj do programu „Menopauza bez lęku”. A jeśli chcesz sprawdzić, co jeszcze Twoje ciało próbuje Ci powiedzieć, zapraszam Cię do quizu „Co mówi ciało”.
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
