W skrócie: Totalna biologia łączy palenie papierosów z relacją z ojcem, bo ojciec to w tym podejściu wewnętrzny ogień i układ nerwowy, a powietrze, oddech i płuca też należą do jego historii. Jeśli chcesz rzucić, a nie możesz albo palisz coraz więcej, warto zajrzeć do swojej historii z tatą. To spojrzenie działa obok leczenia uzależnienia, nie zamiast niego.
Znasz to uczucie, kiedy obiecujesz sobie, że to już ostatnia paczka, a po kilku dniach znowu stoisz na balkonie z zapalniczką w dłoni? Wiesz wszystko o szkodliwości palenia. Liczyłaś pieniądze, próbowałaś plastrów, gum i silnej woli. A ręka i tak sięga po papierosa, najczęściej wtedy, gdy robi się trudno.
Zobaczmy razem, co może się za tym kryć. Nie po to, żeby Cię oceniać, tylko żeby dołożyć pytanie, którego zwykle nikt nie zadaje: czego szukasz w tych kilku minutach z papierosem i co to ma wspólnego z Twoim tatą?
Co oznacza palenie papierosów według Totalnej Biologii?
Palenie papierosów w tym podejściu prowadzi przede wszystkim do historii z ojcem. Ojciec to wewnętrzny ogień i układ nerwowy, więc ogień papierosa, dym wciągany do płuc i chwila ukojenia dla nerwów dotykają właśnie jego obszaru.
Z tej perspektywy papieros może być nieświadomą próbą zaspokojenia braku. Braku ciepła, obecności, uwagi, poczucia, że ktoś silny stoi za Tobą. Na chwilę dostajesz to, czego zabrakło: ogień, który grzeje, i oddech, który się uspokaja.
„[…] jeśli zmagasz się z paleniem papierosów, chcesz, nie chcesz, nie możesz rzucić, albo palisz jeszcze więcej i jeszcze więcej, mimo że coś obiecujesz sobie, to warto zaglądnąć do swojej historii z ojcem”
- Agnieszka Madej-Uhl
To nie jest oskarżenie ani wymówka. To zaproszenie, żeby popatrzeć na nałóg jak na informację, a nie tylko na słabość charakteru.
Dlaczego ogień, dym i płuca łączą się z tatą?
Ogień, powietrze i górna część ciała to w tym podejściu obszar ojca. Jeśli coś dzieje się powyżej przepony, szukamy odpowiedzi w historii z tatą. Nos, powietrze i zapachy też są jego tematem, podobnie jak cały układ nerwowy.
Dlatego przy paleniu warto zapytać, jak oddychało Ci się przy ojcu. Czy przy nim mogłaś swobodnie odetchnąć? Czy w domu było powietrze, czy raczej napięcie, cisza przed burzą, czekanie, w jakim nastroju wróci? Czy tata był ciepły jak ogień w kominku, czy raczej był wielką nieobecnością?
Ogień to także siła i moc. Jeśli tata był słaby, zimny, surowy albo go nie było, możesz latami szukać tej energii na zewnątrz. Papieros daje jej namiastkę kilkanaście razy dziennie.
Co ma do tego nieobecny albo zimny ojciec?
Nałóg często pojawia się tam, gdzie czegoś było za mało i trzeba było się tym nacieszyć, kiedy się pojawiało. Mechanizmy uzależnień biorą się właśnie z takiego braku równowagi, który nie został poukładany, a dotyczy mamy, taty i pracy.
Przyjrzyj się, czy któreś z tych zdań jest o Tobie:
- tata był nieobecny fizycznie albo emocjonalnie,
- nie dawał Ci uwagi, której potrzebowałaś,
- nie czułaś się przez niego akceptowana,
- brakowało Ci jego bliskości, wsparcia albo zainteresowania,
- tata sam palił i papieros był częścią jego obrazu.
Jeśli tak, palenie może być nieświadomym sposobem, żeby przywrócić sobie tatę. Wciągasz dym jak powietrze, którego zabrakło, i grzejesz się ogniem, którego nie było w domu.
Poniżej kilka typowych sytuacji, które warto sprawdzić u siebie.
| Kiedy sięgasz po papierosa | Możliwy konflikt | Pytanie do siebie |
|---|---|---|
| W stresie, gdy trzeba szybko się uspokoić | Brak wewnętrznego oparcia, układ nerwowy bez wsparcia | Kto mnie uspokajał, kiedy byłam mała? |
| Po kłótni z partnerem albo szefem | Powtórka relacji z ojcem, z silnym mężczyzną | Kogo mi ta osoba przypomina? |
| Wieczorem, kiedy jesteś sama | Brak ciepła i obecności | Czego mi wtedy najbardziej brakuje? |
| W towarzystwie, żeby być „swoja” | Potrzeba akceptacji, którą kiedyś dawał albo odbierał tata | Przy kim czuję się niewidzialna? |
| Po rozmowie z tatą albo o tacie | Nieułożone emocje wobec ojca | Co chciałabym mu powiedzieć? |
Dlaczego tak trudno rzucić palenie, choć obiecujesz sobie, że to koniec?
Trudno rzucić, bo umysł broni tego, co zna, a papieros od lat jest dla niego sprawdzonym rozwiązaniem na napięcie. Każda obietnica „od jutra nie palę” uderza w mechanizm, który działa automatycznie i szybciej niż Twoja decyzja.
Umysł potrafi uzależnić się od dyskomfortu, w którym jest, tak jak od każdej innej rzeczy. Dlatego sama silna wola często przegrywa. Nie z Twojej winy, tylko dlatego, że walczysz z objawem, a nie z tym, co za nim stoi.
Kiedy zrozumiesz, czego szukasz w papierosie, zmienia się pytanie. Już nie „jak wytrzymać bez palenia?”, tylko „jak mogę dać sobie to ciepło, spokój i oparcie inaczej?”. To pytanie daje dużo więcej możliwości.
Jak przyjrzeć się swojej historii z ojcem?
Możesz zacząć od kilku prostych kroków. Weź kartkę i długopis - resztę zobaczymy razem.
- Zapisz, kiedy zaczęłaś palić. Ile miałaś lat, co działo się wtedy w domu i jak wyglądała Twoja relacja z tatą w tamtym czasie.
- Opisz tatę trzema słowami. Nie zastanawiaj się długo. Zobacz, czy te słowa mówią o cieple, o chłodzie, czy o nieobecności.
- Zadaj sobie trudne pytania. Czego mi od niego brakowało? Jakie emocje budzi we mnie wspomnienie o nim: złość, żal, pustkę, rozczarowanie? Czy czułam się przy nim ważna?
- Obserwuj, kiedy sięgasz po papierosa. Przez tydzień zapisuj sytuację i to, czego w tej chwili potrzebujesz. Często okazuje się, że to nie nikotyna, tylko spokój albo oparcie.
- Daj sobie ciepło w inny sposób. Kilka głębokich oddechów, rozmowa z kimś bliskim, spacer. Masz wpływ na to, czym ukoisz swój układ nerwowy, nawet jeśli na początku to tylko jedna zmiana dziennie.
Ten proces nie działa jak plaster nikotynowy. Daje coś innego: zrozumienie, co jest Twoje, a co nosisz z historii z tatą.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Uzależnienie od nikotyny to temat, w którym lekarz albo poradnia leczenia uzależnień mogą realnie pomóc, także lekami i wsparciem w rzucaniu. Przewlekły kaszel, krwioplucie, duszność, świszczący oddech, ból w klatce piersiowej, chrypka, która nie mija, albo utrata wagi bez powodu to sygnał, żeby najpierw sprawdzić to u lekarza, a przy bólu w klatce piersiowej i duszności - pilnie. Praca z emocjami może iść obok leczenia, nigdy zamiast niego.
Najczęstsze pytania
Czy każda osoba, która pali, ma trudną relację z ojcem?
Nie. To trop, a nie wyrok. Palenie może mieć wiele przyczyn, także społecznych i fizjologicznych. Relacja z tatą to jednak pierwsze miejsce, któremu w tym podejściu warto się przyjrzeć, bo ogień, oddech i układ nerwowy to jego obszar.
Mój tata też palił. Czy to ma znaczenie?
Może mieć. Lojalność rodowa mówi: „kocham Cię, tato, i będę taka jak Ty”. Papieros bywa wtedy nieświadomym sposobem, żeby być blisko ojca. Możesz go kochać i jednocześnie wybrać inną drogę niż on.
Co, jeśli mój tata już nie żyje?
Dla umysłu nie ma znaczenia, czy rodzice fizycznie są, czy ich nie ma. Możesz nie mieć już z kim porozmawiać, ale historia, której doświadczasz, i tak opowiada o relacji z nim. Z tym też można pracować, na przykład spisując na kartce wszystko, co chciałabyś mu dziś powiedzieć.
Czy zrozumienie relacji z ojcem wystarczy, żeby przestać palić?
Tego nikt uczciwy nie obieca. Zrozumienie zmienia jednak to, z czym walczysz. Zamiast samej silnej woli masz odpowiedź na pytanie, czego w papierosie szukasz, i możesz szukać tego gdzie indziej.
Czy to zastępuje leczenie uzależnienia?
Nie. Leki, terapia uzależnień i wsparcie lekarza zostają tam, gdzie są potrzebne. Totalna biologia nie jest metodą leczenia, tylko sposobem patrzenia na nałóg przez historię życia, i dobrze uzupełnia inne formy pomocy.
Czy ten mechanizm dotyczy też mężczyzn?
Tak. Historia z ojcem dotyczy każdego dziecka, niezależnie od płci. Pytania są te same: czego brakowało w relacji z tatą i czego dziś szukasz w papierosie.
Możesz oddychać po swojemu
Nałóg to informacja, nie wyrok. Tak patrzy na niego totalna biologia i tak możesz spojrzeć na niego Ty. Pokazuje brak, który kiedyś był prawdziwy, i ciepło, którego wciąż szukasz. Masz wpływ na to, skąd dziś to ciepło weźmiesz.
Jeśli temat taty jest u Ciebie żywy, zajrzyj do wpisu o karmie rodowej i braku ojca albo o alkoholizmie w totalnej biologii. Możesz też sięgnąć po nagranie webinaru „Jak ułożyć emocje z Tatą?”. A jeśli chcesz sprawdzić, co Twoje ciało próbuje Ci powiedzieć, zapraszam Cię do quizu „Co mówi ciało”.
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
