W skrócie: Totalna biologia patrzy na bezsenność u dziecka, agresję, kłamstwa, niechęć do przedszkola czy bałagan jak na lustro emocji rodziców. Zamiast od razu „naprawiać” dziecko, zadajesz sobie jedno zdanie-pytanie: gdzie to samo dzieje się we mnie? Dziecko, które nie śpi, często pokazuje mamę, która boi się o bezpieczeństwo, a dziecko agresywne rodzica, który nie może wyrazić złości.- Agnieszka Madej-Uhl, psychoterapeutka i konsultantka Totalnej Biologii, autorka projektu Ogarnij Się i Zacznij Żyć
Wieczór. Kolacja zjedzona, kąpiel za Wami, bajka przeczytana. A dziecko znowu nie śpi. Woła, płacze, przychodzi do Waszego łóżka. Rano awantura o ubieranie, w przedszkolu skarga, że uderzyło kolegę. Wieczorem pokój wygląda jak po przejściu huraganu. Szukasz metod, czytasz poradniki, próbujesz nagród i konsekwencji.
Zobaczmy razem inną drogę. Nie zamiast wychowania, granic czy wizyty u specjalisty, tylko obok nich. Chodzi o jedno zdanie, które może otworzyć Ci oczy: zanim zapytasz „co jest nie tak z moim dzieckiem?”, zapytaj „co to dziecko pokazuje o mnie?”.
Dlaczego zachowanie dziecka może być lustrem rodzica?
Z perspektywy totalnej biologii zachowanie dziecka może być lustrem rodzica, bo małe dziecko żyje w środku emocji mamy i taty i pokazuje je całym sobą. Nie robi tego świadomie. To mechanizm automatyczny: dziecko dopasowuje się do warunków, w których jest, żeby być zaopiekowane.
Dlatego szukanie rozwiązania wyłącznie w dziecku, tak jakby było odrębnym bytem, często nie działa na długo. Metoda pomaga na tydzień, a potem problem wraca w innej formie.
„Więc zwróć uwagę na to, że dziecko, które nie śpi, to mama, która boi się o bezpieczeństwo. Dziecko, które jest agresywne, to rodzic, który nie może wyrazić złości.”
- Agnieszka Madej-Uhl
To nie jest oskarżenie. Nie chodzi o obwinianie rodzica, tylko o to, że praca nad własnymi emocjami bardzo często zmienia też samopoczucie dziecka.
Co mówi bezsenność u dziecka o emocjach rodzica?
Bezsenność u dziecka w tym podejściu mówi o lękach rodziców: o przyszłość, o pieniądze, o bezpieczeństwo, o zmiany, które dzieją się w domu. Rytuały przed snem, ograniczenie ekranów i konsultacja ze specjalistą czasem pomagają, ale jeśli problem wraca, warto zadać sobie jeszcze jedno pytanie.
Co dzieje się w Twoich emocjach, kiedy zapada noc i gasną światła?
Tak było u mamy czteroletniego Leona, z którą pracowałam. Syn budził się z płaczem, a ona co noc, kiedy dziecko już zasnęło, siadała i liczyła, jak związać koniec z końcem i jak ogarnąć bieżące wydatki. Dziecko czuło to, w czym jest, na każdym poziomie. Więcej o tym, co może oznaczać budzenie się o tej samej porze, spanie tylko na mamie czy płacz w nocy, przeczytasz we wpisie „Dziecko nie zasypia. Budzi się w nocy”.
Gdzie w Tobie jest niewyrażona złość, kiedy dziecko jest agresywne?
Agresja dziecka często pokazuje złość, której dorosły nie może albo nie pozwala sobie wyrazić. Dziecko krzyczy, bije, rzuca przedmiotami, a rodzic uczy je kontroli emocji, sam trzymając się w ryzach od rana do wieczora.
Czy w Twoim życiu jest miejsce, w którym nie możesz wyrazić złości?
Może to być praca, w której przełykasz uwagi szefa. Może związek, w którym od dawna coś Cię uwiera. Może relacja z Twoją mamą. Jeśli dziecko uderzy kogoś w przedszkolu, bywa, że opowiada historię napięcia między mamą a tatą. Zabiera ten fragment domu do świata i tam go rozładowuje. Pisałam o tym szerzej we wpisie o dziecku agresywnym tylko do mamy.
Dlaczego dziecko kłamie i co to może mówić o Tobie?
Kłamstwo dziecka może być mechanizmem automatycznym, który powtarza sposób, w jaki ktoś z rodziców kiedyś radził sobie, żeby żyć po swojemu. Dla rodziców to szczególnie trudne, bo wychowanie w prawdzie jest dla wielu rodzin bardzo ważne.
Czy Ty mówisz otwarcie o swoich potrzebach?
Dorośli często przyzwyczajają się do ukrywania emocji. Mówimy „wszystko w porządku”, choć wcale tak nie jest. Dzieci wyczuwają ten rozdźwięk między słowami a tym, co czujemy, i reagują na swój sposób. Szerzej o tym przeczytasz we wpisie o kłamstwach u dzieci.
Co pokazuje dziecko, które nie chce iść do przedszkola, i bałagan w pokoju?
Poranne protesty przed przedszkolem mogą pokazywać Twoją niechęć do miejsca, do którego sama chodzisz każdego dnia, a bałagan w pokoju chaos w Twoim życiu. Dzieci bardzo precyzyjnie wyczuwają emocje dorosłych.
Jak bardzo Tobie nie chce się iść do pracy, do której znowu idziesz? Gdzie w Twoim życiu panuje chaos?
To nie znaczy, że trzeba od razu zmieniać pracę albo przewracać życie do góry nogami. Czasem wystarczy uświadomić sobie własne emocje, nazwać je i stopniowo wprowadzać zmiany.
„[…] zamiast krzyczeć, gdy dziecko robi bałagan, zapytaj się siebie, gdzie ja mam bałagan w swoim życiu, o czym jest ten bałagan, co ja potrzebuję zrozumieć, a dopiero potem idź i porozmawiaj o tym pokoju ze swoim dzieckiem […]”
- Agnieszka Madej-Uhl
Poniżej wszystkie pięć sytuacji w jednym miejscu. Możesz wrócić do tej tabeli, kiedy następnym razem poczujesz, że tracisz cierpliwość.
| Co robi dziecko | Co może pokazywać | Pytanie do siebie |
|---|---|---|
| Nie śpi, budzi się w nocy | Lęk rodzica o bezpieczeństwo i przyszłość | Czego boję się, gdy zapada noc? |
| Jest agresywne, bije, krzyczy | Złość, której dorosły nie wyraża | Gdzie tłumię swoją złość? |
| Kłamie | Rozdźwięk między słowami a emocjami | Czy mówię prawdę o swoich potrzebach? |
| Nie chce iść do przedszkola | Niechęć rodzica do pracy czy obowiązków | Dokąd ja nie chcę codziennie chodzić? |
| Robi bałagan w pokoju | Chaos w życiu dorosłych | Gdzie w moim życiu jest bałagan? |
Jak zacząć od siebie, krok po kroku?
Możesz zacząć od kilku prostych kroków. Weź kartkę i długopis - resztę zobaczymy razem.
- Daj sobie trzy sekundy. Kiedy dziecko płacze, krzyczy albo robi bałagan, zatrzymaj się na chwilę, zanim zareagujesz. To wystarczy, żeby nie wejść w automat.
- Zadaj sobie jedno pytanie. Wybierz z tabeli pytanie, które pasuje do sytuacji, i zapisz pierwszą odpowiedź, która przyjdzie Ci do głowy.
- Sprawdź, od kiedy to trwa. Zapisz, kiedy zachowanie dziecka się zaczęło i co wtedy działo się u Ciebie: w pracy, w związku, w finansach.
- Nazwij swoją emocję. Lęk, złość, niechęć, zmęczenie. Nazwana emocja przestaje rządzić z ukrycia.
- Opowiedz dziecku, co zauważyłaś. Spokojnie, najlepiej w szeptance, gdy śpi. Podziękuj mu, że Ci to pokazuje, i powiedz, że jesteś dorosła i sama się tym zajmiesz.
- Zrób jedną małą zmianę u siebie. Jedna rozmowa, jedna granica, jeden uporządkowany kąt w życiu. Dzieci często reagują na to naturalną zmianą zachowania.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Chrapanie i przerwy w oddychaniu w czasie snu, bezsenność trwająca tygodniami, wyraźne zmęczenie w ciągu dnia, bóle, gorączka, nagła zmiana zachowania, agresja, która zagraża dziecku albo innym, samookaleczenia czy słowa o tym, że dziecko nie chce żyć, to sygnał, żeby najpierw sprawdzić to u pediatry, a w razie potrzeby u psychologa lub psychiatry dziecięcego. Praca z emocjami rodzica może iść obok diagnostyki i leczenia, nigdy zamiast.
Najczęstsze pytania
Czy to znaczy, że to moja wina, że dziecko nie śpi?
Nie. To nie jest Twoja wina, tylko informacja. Dziecko pokazuje to, co czuje w domu, a Ty możesz z tej informacji skorzystać. Zamiast poczucia winy lepiej zadać sobie pytanie, z jakiego powodu Ty sama nie możesz spać spokojnie.
Czy mam zrezygnować z metod wychowawczych i granic?
Nie. Granice, rytuały i wsparcie specjalistów zostają. Totalna biologia poszerza perspektywę i pokazuje, jak mocno emocje w rodzinie są ze sobą powiązane. Obie drogi dobrze się uzupełniają.
Do jakiego wieku dziecko pokazuje emocje rodziców?
Najmocniej widać to u małych dzieci, mniej więcej do dziesiątego roku życia. Starsze dzieci mają już swoje konflikty, choć nadal reagują na atmosferę w domu.
Co, jeśli to tata jest źródłem napięcia, a nie ja?
Dziecko pokazuje historie obojga rodziców i to, co dzieje się między nimi. Za swoją część odpowiadasz Ty, za swoją tata. Możesz zadbać o swoje emocje i o to, żeby dziecko czuło się bezpieczne i kochane.
Czy jedno pytanie do siebie naprawdę coś zmienia?
Samo pytanie niczego nie załatwi, ale otwiera drogę do zmiany. Kiedy zobaczysz, co dziecko pokazuje, reagujesz spokojniej, a to już zmienia atmosferę w domu. Dalej idą konkretne kroki u Ciebie.
Czy bezsenność u dziecka może mieć przyczyny medyczne?
Tak. Problemy ze snem mogą wynikać z bólu, alergii, problemów z oddychaniem czy innych przyczyn, które ocenia pediatra. Dlatego najpierw warto je wykluczyć, a dopiero potem albo równolegle przyglądać się emocjom.
Zmiana może zacząć się od Ciebie
Nie zawsze trzeba naprawiać dziecko. Czasem wystarczy zacząć od siebie i to jest najprostsza myśl, jaką proponuje tu totalna biologia. Dziecko nie jest przeciwko Tobie, pokazuje Ci miejsce, w którym coś czeka na Twoją uwagę. Masz wpływ na to, jaką atmosferę tworzysz w domu, i możesz zacząć od jednego pytania dziś wieczorem.
Jeśli chcesz zrozumieć więcej takich zależności, zajrzyj do nagrania webinaru „Emocje Dziecka To Lustro Twoich Lęków” albo przeczytaj wpis o bałaganie w pokoju dziecka. Możesz też zrobić quiz „Co mówi ciało”.
@ogarnijsieizacznijzyc Który z tych wzorców trafił najbardziej? Napisz numer w komentarzu. 26.02, godz. 20:00. Bezpłatny webinar. Link w bio. #rodzicielstwo #dziecko #mama #dzieckonieSpi #agresja #kłamstwo #totalnabiologia #lustro #ogarnijsieizacznijzyc #webinar #macierzyństwo #fyp #dlaciebie
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
