W skrócie: Totalna biologia patrzy na chorobę Alzheimera i demencję przez historię życia: przez długotrwałe konflikty, poczucie rezygnacji i wątki, o których było za trudno mówić. W tym podejściu umysł, zamiast wracać do trudnych historii, woli ich nie pamiętać. Rozmowa o przeszłości może być wsparciem dla chorej osoby i jej bliskich, obok leczenia, a nie zamiast niego.- Agnieszka Madej-Uhl, psychoterapeutka i konsultantka Totalnej Biologii, autorka projektu Ogarnij Się i Zacznij Żyć
Mama pyta trzeci raz w ciągu godziny, jaki dziś dzień. Nie pamięta, co jadła na śniadanie, ale z detalami opowiada o domu, w którym mieszkała jako dziewczynka. Czasem wraca do jednej historii, jakby coś w niej wciąż było niedokończone. A Ty siedzisz obok i myślisz: co ja mogę jeszcze zrobić, poza lekami i wizytami u lekarza?
Zobaczmy razem, jak na ten temat patrzy praca z emocjami. Nie po to, żeby obiecywać cofnięcie choroby, tylko żeby dać Ci sposób na bycie przy bliskiej osobie w bardziej świadomy i czuły sposób.
Co oznacza Alzheimer według totalnej biologii?
Alzheimer w tym podejściu łączy się z długotrwałymi konfliktami emocjonalnymi i z poczuciem rezygnacji, które narasta latami. Konflikty te przechodzą przez powtarzające się fazy aktywności i naprawy, a w pewnym momencie człowiek traci siłę, żeby planować przyszłość i podejmować decyzje.
Ważne jest też to, co działo się wcześniej w życiu. Często było w nim bardzo trudno, a człowiek został z tym sam. Straty, porzucenie, trudny czas, brak bezpiecznego dachu nad głową. To, co dla jednej osoby jest traumą, dla innej może wyglądać zwyczajnie, bo to bardzo subiektywne.
„Demencja pojawia się wtedy, kiedy w życiu było bardzo trudno, a ten umysł ma wiele tajemnic i wiele wątków, o których nie mówi, albo jest za trudno, żeby mówić.”
- Agnieszka Madej-Uhl
Dlaczego umysł „wyłącza” pamięć?
W tym podejściu umysł wyłącza dostęp do trudnych historii, bo tak jest mu łatwiej i bezpieczniej, a jego zadaniem jest sprawić, żeby człowiek przeżył. Zamiast codziennie przypominać o tragediach i traumach, z którymi ktoś został sam, woli ich nie pamiętać i zaczynać każdy dzień od nowa.
To zmienia perspektywę. Zapominanie nie jest wtedy złośliwością ani „uciekaniem”. Z tej perspektywy to strategia ochronna umysłu, który przez lata dźwigał za dużo. Nie chodzi tu o jakość życia ani o zasobność portfela, tylko o to, z czym człowiek nie poradził sobie na poziomie emocji.
Dlatego bliska osoba może pamiętać szczegóły z dzieciństwa, a gubić to, co było wczoraj. Czasem wraca uparcie do jednego wątku. Warto wtedy słuchać uważnie, bo to może być historia, która wciąż czeka na opowiedzenie.
Czy demencja i Alzheimer mówią o tym samym?
Demencja to szersze określenie spadku pamięci i sprawności umysłowej, a choroba Alzheimera jest jej najczęstszą postacią, i to rozróżnienie zawsze stawia lekarz. W pracy z emocjami patrzymy na oba stany podobnie: przez historię życia, trudne wątki i to, o czym było za trudno mówić.
Poniżej kilka obszarów, o które możesz zapytać bliską osobę albo przyjrzeć się im sama.
| Obszar życia | Możliwy trudny wątek | Pytanie do rozmowy |
|---|---|---|
| Miłość i związki | Porzucenie, rozstanie, niespełniona miłość | Jaka była Twoja pierwsza wielka miłość? |
| Dom i bezpieczeństwo | Trudny dach nad głową, przeprowadzki, ucieczka | Gdzie czułaś się naprawdę w domu? |
| Pieniądze | Straty, bieda, utrata dorobku | Jak się żyło, kiedy brakowało pieniędzy? |
| Rodzina i ród | Tajemnice, tematy, o których się nie mówiło | Kogo w rodzinie najbardziej brakuje Ci dziś? |
| Marzenia i decyzje | Rezygnacja z siebie | Co chciałaś kiedyś zrobić, a nie zrobiłaś? |
Jak rozmawiać z osobą chorą na Alzheimera?
Najlepiej rozmawiać o różnych tematach i wątkach z jej życia, cierpliwie i bez oceniania, tak żeby mogła opowiadać swoją historię. Wsparcie warto zacząć na wczesnym etapie, kiedy chora osoba ma jeszcze dużo świadomości i chęci do rozmowy.
- Pytaj o konkretne osoby, miejsca i sytuacje. Zamiast ogólnego „jak było kiedyś?”, zapytaj o dom rodzinny, o pierwszą pracę, o sąsiadów, o ważne podróże. Konkret łatwiej otwiera wspomnienia.
- Nie ograniczaj się do jednej linii rodu. Pytaj o historie ze strony mamy i ze strony taty. Trudne wątki mogą iść z jednego i z drugiego rodu.
- Pozwól opowiadać głośno. Samo wypowiedzenie historii na głos daje przestrzeń na przeżycie emocji, które były długo zamknięte. Nie poprawiaj, nie przerywaj, nie oceniaj.
- Słuchaj powtarzających się wątków. Jeśli bliska osoba wraca do jednej historii, zapytaj o nią więcej. Może właśnie ona czeka na domknięcie.
- Zapisuj to, co usłyszysz. Notuj historie, imiona i daty. Dla Ciebie to też cenny zapis historii rodziny, który zostanie z Tobą.
- Zadbaj o siebie. Opieka nad osobą z demencją bywa ogromnym obciążeniem. Masz prawo do odpoczynku, wsparcia i do własnych emocji.
Ten proces nie zastępuje leczenia i nie cofa choroby. Daje coś innego: bliskość, zrozumienie i poczucie, że historia Twojej bliskiej osoby została usłyszana.
Jak rodzina może dzielić się opieką i emocjami?
Rodzina może podzielić się opieką, szukać wsparcia specjalistów i rozmawiać o emocjach, które pojawiają się przy chorobie bliskiej osoby. Choroba jednej osoby dotyka całej rodziny, a najczęściej najwięcej dźwiga jedna córka albo żona.
Warto też spojrzeć na siebie. Choroba rodzica czy męża często porusza w nas stare tematy: żal, poczucie winy, niedokończone rozmowy. Możesz przyjrzeć się im z ciekawością. To, co zrozumiesz o historii swojej rodziny, zostaje z Tobą i z Twoimi dziećmi.
Pomaga też wspólnota. Rozmowa z ludźmi, którzy przechodzą przez podobne doświadczenia, daje ulgę i poczucie, że nie jesteś z tym sama.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Narastające problemy z pamięcią, gubienie się w znanych miejscach, trudność z codziennymi czynnościami, zmiany osobowości, problemy z mową albo orientacją w czasie to sygnał, żeby najpierw sprawdzić to u lekarza, na przykład u neurologa lub psychiatry. Nagłe splątanie, nagłe pogorszenie pamięci, osłabienie jednej strony ciała albo zaburzenia mowy to powód do pilnej pomocy lekarskiej. Diagnozę i leczenie prowadzi lekarz, a praca z emocjami i historią życia może iść obok, jako wsparcie.
Najczęstsze pytania
Czy totalna biologia leczy Alzheimera?
Nie. Choroba Alzheimera wymaga diagnozy i opieki lekarskiej, a totalna biologia nie jest metodą leczenia. To sposób patrzenia na chorobę przez historię życia, który może pomóc w rozmowie, zrozumieniu i byciu przy bliskiej osobie.
Czy rozmowa o przeszłości może pomóc?
Rozmowa o przeszłości może dać chorej osobie przestrzeń na opowiedzenie historii, które długo były zamknięte, i poczucie, że ktoś jej słucha. Dla rodziny to także sposób na bliskość. Nie jest to jednak metoda leczenia i nie zastępuje opieki lekarskiej.
Czy demencja jest dziedziczna w sensie rodowym?
W tym podejściu nie pytamy o linię żeńską czy męską, tylko o różne wątki z życia osoby i z obu rodów jej rodziców. Kwestie genetyczne ocenia lekarz. Historia rodu pomaga zrozumieć, z czym ktoś mógł zostać sam.
Co, jeśli bliska osoba nie chce rozmawiać?
Nie naciskaj. Możesz zacząć od zdjęć, muzyki z młodości, przedmiotów z domu rodzinnego. Często wspomnienia same wracają przy czymś bardzo konkretnym. Czasem wystarczy po prostu być obok.
Dlaczego mama pamięta dawne czasy, a nie pamięta wczoraj?
Medycznie wyjaśni to lekarz, bo choroba zwykle najpierw zabiera świeże wspomnienia. Z perspektywy pracy z emocjami warto słuchać, do jakich dawnych historii wraca, bo mogą być dla niej wciąż ważne i niedokończone.
Jak poradzić sobie z własnymi emocjami przy chorobie rodzica?
Pozwól sobie na żal, złość, zmęczenie i smutek, bo wszystkie są naturalne. Szukaj wsparcia u bliskich, w grupie albo u terapeuty. Twoje emocje są tak samo ważne jak opieka, którą dajesz.
Masz wpływ na to, jak jesteś przy bliskiej osobie
Alzheimer to trudna diagnoza dla całej rodziny. Obok leczenia jest miejsce na historię człowieka, na jego straty, miłości i tajemnice, o których długo nie dało się mówić. Tak patrzy na tę chorobę totalna biologia. Masz wpływ na to, ile uważności i czułości wniesiesz w rozmowy z bliską osobą.
Jeśli temat pamięci jest Ci bliski, przeczytaj też, co może oznaczać utrata pamięci, oraz wpis o chorobie Parkinsona. Możesz też dołączyć do naszej grupy na Facebooku, gdzie dzielimy się doświadczeniami. Jeśli chcesz przyjrzeć się historii swojej rodziny z kimś, sprawdź konsultacje, a jeśli chcesz zacząć od siebie, zapraszam Cię do quizu „Co mówi ciało”.
@ogarnijsieizacznijzyc Totalnej Biologii Alzheimer może być związany z nierozwiązanymi konfliktami. Odkryj, jak rozmowa i dzielenie się wspomnieniami może pomóc osobom z Alzheimerem. #Alzheimer #Rozmowa #ZdrowiePsychiczne #TotalnaBiologia #Świadomość #Konflikty #OpowiadanieHistorii #Wsparcie #RozwójOsobisty #ZdrowieUmysłu
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
