W skrócie: Totalna biologia łączy przetłuszczające się włosy i pocącą się skórę głowy z krytyką: z poczuciem, że ktoś ocenia Twój sposób bycia, myślenia i czucia, a Ty chcesz, żeby ta ocena po Tobie spłynęła. Sebum działa tu jak warstwa ochronna i sposób, żeby „wyślizgnąć się” z trudnej sytuacji. To spojrzenie działa obok dermatologa i pielęgnacji, nie zamiast nich.- Agnieszka Madej-Uhl, psychoterapeutka i konsultantka Totalnej Biologii, autorka projektu Ogarnij Się i Zacznij Żyć
Myjesz włosy rano, a wieczorem wyglądają, jakby nie widziały szamponu od kilku dni. Zmieniasz kosmetyki, skracasz odstępy między myciem, czytasz składy. Czasem jest lepiej, a potem wszystko wraca, często w najmniej odpowiednim momencie.
Zobaczmy razem, co może za tym stać. Nie po to, żeby odstawić pielęgnację, tylko żeby dołożyć pytanie, którego zwykle nikt nie zadaje: co działo się wokół Ciebie, kiedy włosy zaczęły się przetłuszczać szybciej?
Co oznaczają przetłuszczające się włosy według totalnej biologii?
Przetłuszczające się włosy w tym podejściu mówią najczęściej o krytyce, którą odczuwasz ze strony innych. Chodzi o sytuację, w której ktoś ocenia Twój sposób bycia, a Ty chcesz się z tej oceny wyślizgnąć albo sprawić, żeby po Tobie spłynęła.
Sebum to naturalna wydzielina skóry, która chroni włosy i skórę głowy przed czynnikami zewnętrznymi. Z tej perspektywy ciało zwiększa tę ochronę tam, gdzie czuje się atakowane. Tłusta warstwa sprawia, że to, co przychodzi z zewnątrz, łatwiej się ześlizguje. Jak woda po kaczce.
„Oj, to głowa spocona, tłuste włosy. Krytyka innych. Kto Cię krytykuje za Twój sposób bycia, myślenia? Kto mówi Ci, że źle robisz, źle myślisz, źle czujesz?”
- Agnieszka Madej-Uhl
To pytanie z sesji Q&A dobrze pokazuje, od czego zacząć. Nie od szamponu, tylko od ludzi i sytuacji, w których czujesz się oceniana.
Dlaczego skóra głowy reaguje na krytykę i ocenę?
Skóra głowy reaguje na krytykę, bo w tym podejściu ciało traktuje ciągłą ocenę jak zagrożenie. Kiedy czujesz, że ktoś cały czas patrzy na Ciebie krytycznie, ciało szuka sposobu, żeby się przed tym osłonić.
Ten mechanizm ma też drugą stronę. Przy nadmiernym poceniu mówię często, że ciało chce się wyślizgnąć z danego miejsca albo sytuacji. Czuje się w potrzasku i chce wyjść. Przetłuszczająca się, spocona głowa może mówić o tym samym: masz dość sytuacji, a jednocześnie nie widzisz, jak z niej wyjść.
Warto też spojrzeć na to, od kiedy włosy tak się zachowują. Jeśli problem towarzyszy Ci od dawna, sprawdź, czy w dzieciństwie nie doświadczałaś surowej oceny ze strony rodziców. Czy czułaś, że nie spełniasz ich oczekiwań? Takie doświadczenia zapisują się w pamięci ciała i uruchamiają tę samą reakcję w dorosłym życiu, kiedy ktoś znowu zaczyna Cię oceniać.
A co, jeśli nikt mnie wprost nie krytykuje?
Wtedy warto poszukać krytyki ukrytej, czyli biernej agresji. Krytyka nie zawsze pada wprost. Może przybrać formę ironicznego komentarza, ignorowania, westchnienia przy stole albo złośliwej uwagi podanej z uśmiechem.
Takie sygnały bywają trudniejsze niż otwarta krytyka, bo nie da się na nie jasno odpowiedzieć. Zostajesz z niepokojem i poczuciem, że „coś jest nie tak”, choć nikt nic nie powiedział. Ciało i tak to rejestruje.
Krytyka może też przychodzić od środka. Jeśli sama siebie oceniasz surowo, powtarzasz w głowie cudze zdania o sobie albo wstydzisz się pokazać, jaka jesteś, ciało reaguje podobnie jak na krytykę z zewnątrz.
Czy łojotokowe zapalenie skóry głowy mówi o tym samym?
Łojotokowe zapalenie skóry głowy to stan, który diagnozuje i leczy dermatolog, a w pracy z emocjami czytamy go podobnie jak przetłuszczanie, z dodatkową warstwą wstydu. Kiedy na webinarze padło pytanie o łojotokowe zapalenie skóry u nastoletniego syna, mówiłam o historii wstydu i krytyce, która ma po człowieku spłynąć.
Chodzi o sytuację: nie mogę powiedzieć, nie mogę być sobą, wstydzę się być sobą, a ludzie wciąż mnie za to krytykują. Ciało robi wtedy dokładnie to, co robi kaczka, żeby woda po niej spływała. U nastolatków ten temat bywa szczególnie mocny, bo to czas, w którym akceptacja grupy znaczy bardzo dużo.
Poniżej kilka sytuacji, które warto sprawdzić u siebie.
| Sytuacja | Możliwy konflikt | Pytanie do siebie |
|---|---|---|
| Włosy przetłuszczają się bardziej po spotkaniach z konkretną osobą | Poczucie bycia ocenianą | Co ta osoba mówi o moim sposobie bycia? |
| Nasilenie w pracy, przed ocenami i rozmowami z szefem | Krytyka moich działań | Czyja ocena jest dla mnie najtrudniejsza? |
| Nikt nie krytykuje wprost, ale czujesz napięcie | Bierna agresja | Gdzie słyszę ironię albo ciche westchnienia? |
| Spocona głowa w sytuacjach, z których chcesz wyjść | Potrzeba wyślizgnięcia się | Z czego chciałabym się już wycofać? |
| Problem od dzieciństwa albo od nastoletnich lat | Surowa ocena rodziców, wstyd | Za co byłam krytykowana w domu? |
Co mówią słabe i wypadające włosy?
Słabe i wypadające włosy to inny temat niż przetłuszczanie i w tym podejściu łączą się najczęściej ze zmianami w domu rodzinnym, które nie przychodzą lekko. Chodzi o przemeblowanie życia rodzinnego: przeprowadzkę, odejście kogoś, dzieci wyfruwające z domu, nową strukturę obowiązków.
Pytanie brzmi wtedy: jak ten dom ma teraz wyglądać i kim ja w nim jestem? Jeśli wypadanie włosów pojawiło się u Ciebie w okresie menopauzy, zajrzyj do osobnego wpisu, w którym piszę o tym szerzej. A samo osłabienie włosów zawsze warto najpierw sprawdzić medycznie, bo może mieć wiele przyczyn fizycznych.
Jak sprawdzić, co stoi za Twoimi przetłuszczającymi się włosami?
Możesz zacząć od kilku prostych kroków. Weź kartkę i długopis.
- Obserwuj przez dwa tygodnie. Zapisuj dni, w których włosy przetłuszczają się szybciej, i to, co działo się dzień wcześniej. Z kim się widziałaś, jakie rozmowy prowadziłaś?
- Nazwij krytyka. Odpowiedz na pytania: kto mówi mi, że źle robię, źle myślę, źle czuję? Zapisz imiona albo role, na przykład „szefowa”, „teściowa”, „ja sama”.
- Sprawdź ukrytą ocenę. Przypomnij sobie ironiczne komentarze, przemilczenia i uwagi „dla Twojego dobra”. Czasem one ważą więcej niż otwarta krytyka.
- Wróć do dzieciństwa. Za co byłaś krytykowana w domu? Czy czułaś, że możesz być sobą, czy raczej, że trzeba się dopasować?
- Postaw jedną granicę. Wybierz jedną sytuację, w której powiesz „nie zgadzam się” albo „tak mam prawo zrobić”. To lepsze niż czekanie, aż ocena sama po Tobie spłynie.
- Zostań przy pielęgnacji. Dobre kosmetyki, regularne mycie i dieta nadal są ważne. Praca z emocjami idzie obok, nie zamiast.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Nagłe, silne przetłuszczanie połączone ze swędzeniem, zaczerwienieniem, łuszczeniem, bólem albo ranami na skórze głowy to sygnał, żeby najpierw sprawdzić to u dermatologa. Tak samo przy nagłym albo dużym wypadaniu włosów, przy łysych placach i wtedy, gdy zmianom towarzyszą inne objawy, na przykład zaburzenia miesiączkowania czy trądzik, bo mogą mieć tło hormonalne. Lekarz może wykluczyć przyczyny, które wymagają leczenia, a praca z emocjami może iść obok.
Najczęstsze pytania
Czy przetłuszczające się włosy zawsze mają podłoże emocjonalne?
Nie zawsze. Przetłuszczanie może wynikać z hormonów, pielęgnacji, diety czy chorób skóry, które ocenia lekarz. Temat krytyki to najczęstszy trop w pracy z emocjami, ale nie jedyny. Jeśli pielęgnacja i leczenie nie przynoszą trwałej zmiany, warto dołożyć pytanie o to, kto Cię ocenia.
Czy totalna biologia zastępuje dermatologa?
Nie. To sposób patrzenia na objaw przez historię życia i emocje, a nie metoda leczenia. Diagnoza i leczenie skóry głowy zostają u lekarza. Oba podejścia dobrze się uzupełniają.
Co oznacza pocąca się głowa?
Z tej perspektywy spocona głowa, podobnie jak tłuste włosy, mówi o krytyce innych. Pocenie się ciała bywa też sygnałem, że czujesz się w potrzasku i chcesz wyślizgnąć się z sytuacji. Sprawdź, gdzie w Twoim życiu jest i ocena, i poczucie, że nie możesz wyjść.
Dlaczego włosy przetłuszczają się bardziej w stresie?
Stres to ogólne słowo, a ciało reaguje na konkretne sytuacje. Warto sprawdzić, jaki to był stres: czy chodziło o ocenę, porównywanie, poczucie, że ktoś patrzy Ci na ręce? Jeśli tak, to może być właśnie ten temat.
Moje dziecko ma tłustą skórę głowy. Co to może znaczyć?
U nastolatków warto zapytać o wstyd i krytykę: czy dziecko czuje, że może być sobą, czy słyszy oceny w szkole, w grupie albo w domu. Przy łojotokowym zapaleniu skóry dziecko potrzebuje też opieki dermatologa. Rozmowa o tym, co czuje, może iść obok leczenia.
Czy częstsze mycie pogarsza sprawę?
O dobraniu częstotliwości mycia i kosmetyków najlepiej porozmawiać z dermatologiem albo trychologiem, bo to zależy od stanu skóry głowy. Z perspektywy emocji ważniejsze jest pytanie, co próbujesz „zmyć”, kiedy sięgasz po szampon kolejny raz.
Masz prawo być sobą bez tłumaczenia się
Włosy nie są przeciwko Tobie. Pokazują miejsce, w którym czujesz się oceniana, i sytuację, z której chcesz się wyślizgnąć. Masz wpływ na to, jak na tę ocenę odpowiesz: możesz postawić granicę, oddzielić cudze zdanie od swojego i wybrać, czyja opinia naprawdę się liczy.
Jeśli skóra głowy daje Ci też inne sygnały, zajrzyj do wpisu o swędzącej głowie albo o wypadaniu włosów w menopauzie. A jeśli chcesz sprawdzić, co Twoje ciało próbuje Ci powiedzieć, zapraszam Cię do quizu „Co mówi ciało”. Kilka pytań, bez oceniania.
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
