W skrócie: Totalna biologia szuka źródeł lęku i stanów depresyjnych u dzieci w emocjach rodziców, szczególnie mamy w okresie Projekt Cel, czyli w czasie przed poczęciem, w ciąży i w pierwszym roku życia dziecka. Jeśli w tym czasie był lęk, żałoba albo ogromna niepewność, dziecko może później nosić je jak własne. Dlatego z tematem dziecka pracuje przede wszystkim rodzic, a opieka lekarza i psychologa zostaje na pierwszym miejscu.- Agnieszka Madej-Uhl, psychoterapeutka i konsultantka Totalnej Biologii, autorka projektu Ogarnij Się i Zacznij Żyć
Patrzysz na swoje dziecko i nie rozumiesz. Ma dobry dom, kochających ludzi wokół, a jednak boi się nowych sytuacji, wycofuje się z kontaktów, coraz częściej jest smutne albo zamyka się w pokoju. Szukasz przyczyny w szkole, w telefonie, w kolegach. Czasem ją znajdujesz, a czasem nic nie pasuje.
Zobaczmy razem, co może się za tym kryć. Nie po to, żeby szukać winnych, i nie zamiast specjalisty. Tylko po to, żeby dołożyć pytanie, które rzadko pada: co działo się w Twoim życiu, zanim Twoje dziecko przyszło na świat?
Skąd bierze się lęk i stany depresyjne u dzieci według Totalnej Biologii?
Lęk i stany depresyjne u dziecka w tym podejściu bardzo często są powtórzeniem emocji, które przeżywali rodzice, zwłaszcza mama w czasie ciąży i tuż po porodzie. Dziecko jeszcze w brzuchu zapisuje to, co dzieje się między rodzicami i co czuje mama.
Jeśli przyszła mama przeżywała wtedy silny lęk, smutek, żałobę po stracie, stres finansowy albo niepewność, czy poradzi sobie jako mama, te uczucia mogą po latach wracać w życiu dziecka. Wyglądają wtedy jak irracjonalne obawy, niechęć do kontaktów z ludźmi albo trudność w radzeniu sobie z codziennymi sytuacjami. Z zewnątrz trudno znaleźć ich powód, bo powód jest starszy niż samo dziecko.
To nie znaczy, że każdy lęk dziecka ma źródło w ciąży. Znaczy tylko, że warto sprawdzić także ten trop, zamiast szukać wyłącznie tu i teraz.
Czym jest okres Projekt Cel i dlaczego ma takie znaczenie?
Okres Projekt Cel to czas przed poczęciem, cała ciąża i pierwszy rok życia dziecka. W tym czasie zapisuje się coś w rodzaju oprogramowania bazowego: sposób, w jaki dziecko później reaguje na świat, na stres i na nowe sytuacje.
W tym czasie dziecko zbiera informacje o świecie przez mamę. Jeśli mama bała się o przyszłość, dziecko uczy się, że świat jest niepewny. Jeśli mama była w żałobie, dziecko może nosić w sobie smutek, którego nie potrafi nazwać. Umysł zapisuje to, bo w tamtych warunkach pozwalało to przeżyć.
Co ciekawe, te zapisy nie działają cały czas z tą samą siłą. Powtarzają się w konkretnych okresach życia. Dlatego lęk może pojawić się nagle w określonym wieku, choć wcześniej wszystko było w porządku. W kursie o okresie Projekt Cel pokazuję, jak sprawdzić, który miesiąc ciąży „działa” w danym momencie życia.
Czy depresja może przechodzić z babci na wnuczkę?
Tak, z tej perspektywy depresja bywa tematem pokoleniowym: kilka pokoleń wstecz wydarzyła się historia, która w odpowiedniej porze życia zaczyna doskwierać kolejnym osobom w rodzie. I nie dotyczy to całego rodu, tylko konkretnej linii i konkretnych osób.
Na jednym z webinarów padło pytanie, czy nastoletnia córka może mieć objawy depresyjne po babci, która ma depresję. Może. Tak samo lęki i opory przed zrobieniem czegoś mogą mieć związek ze zdaniami, które babcia powtarzała mamie, na przykład „wstydź się”. To, co nie zostało w rodzie zrozumiane, szuka ujścia w kolejnym pokoleniu.
Depresja w tym podejściu to historia o tym, że umysł nie poradził sobie z jakimś tematem i przerzucił go na sposób myślenia. Temat jest tak duży, że wszystko się zatrzymuje. Warto wtedy zapytać: co wydarzyło się mniej więcej dziewięć miesięcy przed pierwszymi objawami?
Dlaczego z tematem dziecka pracuje rodzic, a nie dziecko?
Dziecko pokazuje historie, które mają zrozumieć jego rodzice, dlatego w tym podejściu nie „naprawiamy” dziecka, tylko zaczynamy od siebie. To ogromna ulga dla wielu mam: nie trzeba ciągnąć dziecka po kolejnych gabinetach w poszukiwaniu jednej odpowiedzi.
„jeżeli w ogóle temat dotyczy dzieci, to pracujemy z rodzicami, to znaczy jeżeli masz temat dotyczący dziecka do 18 roku życia, to ty pracujesz z tym tematem, nie dziecko”
- Agnieszka Madej-Uhl
Nie oznacza to rezygnacji z pomocy dla dziecka. Psycholog, psychiatra dziecięcy i terapeuta pomagają dziecku tu i teraz. Twoja praca ze sobą idzie obok i często sprawia, że ta pomoc zaczyna działać lepiej, bo zmienia się atmosfera, w której dziecko rośnie.
| Co widzisz u dziecka | Co mogło się dziać wcześniej | Pytanie do siebie |
|---|---|---|
| Lęk przed nowymi sytuacjami | Niepewność mamy w ciąży | Czego bałam się, kiedy byłam w ciąży? |
| Smutek bez wyraźnego powodu | Żałoba albo strata w okresie Projekt Cel | Kogo lub co straciliśmy w tym czasie? |
| Wycofanie z kontaktów z rówieśnikami | Izolacja albo samotność mamy | Czy miałam wtedy wsparcie? |
| Objawy depresyjne jak u babci | Temat pokoleniowy w linii rodu | Czyją historię powtarza moje dziecko? |
| Lęk w konkretnym wieku | Powtórka zapisu z danego miesiąca ciąży | Co działo się w tym miesiącu ciąży? |
Jak wesprzeć dziecko, które zmaga się z lękiem albo smutkiem?
Możesz zacząć od kilku kroków, które robisz sama, obok opieki specjalisty. Weź kartkę i długopis - resztę zobaczymy razem.
- Zadbaj najpierw o bezpieczeństwo dziecka. Jeśli lęk albo smutek utrudniają mu codzienne życie, umów wizytę u psychologa albo psychiatry dziecięcego. To pierwszy krok, nie ostatni.
- Zapisz historię ciąży. Co działo się w Twoim życiu, w związku, w finansach i w rodzinie w czasie przed poczęciem, w ciąży i w pierwszym roku życia dziecka? Zapisuj bez oceniania.
- Nazwij swoje emocje z tamtego czasu. Lęk, smutek, żal, złość. Samo nazwanie ich i zobaczenie, że są Twoje, a nie dziecka, często zmienia bardzo dużo.
- Sprawdź linię rodu. Czy ktoś w rodzinie przeżywał depresję albo silne lęki? W jakim wieku to się zaczęło? Czy Twoje dziecko jest teraz w podobnym wieku?
- Powiedz dziecku, co jest Twoje. Możesz to zrobić w szeptance, kiedy dziecko śpi: „Kochanie, ten lęk jest mój, nie Twój. Jestem dorosła i znajdę na niego sposób”.
- Zadbaj o swój spokój. Dziecko uczy się od Ciebie, jak wygląda dorosły człowiek. Spokojniejsza mama daje dziecku więcej miejsca na jego własne życie.
Ten proces nie działa od jednego dnia. Daje coś innego: zrozumienie, co w dziecku jest jego, a co niesie po Tobie i po Twoim rodzie.
Kiedy koniecznie iść do lekarza?
Jeśli dziecko mówi o śmierci albo o tym, że nie chce żyć, samookalecza się, przestaje jeść albo spać, nie chodzi do szkoły, całkowicie wycofuje się z kontaktów, ma napady paniki albo jego zachowanie wyraźnie się zmienia, to sygnał, żeby od razu szukać pomocy psychologa albo psychiatry dziecięcego. W sytuacji zagrożenia życia pomoc można wezwać pod numerem alarmowym 112, a dziecko może też porozmawiać z Telefonem Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111. Praca z emocjami rodzica może iść obok leczenia, nigdy zamiast niego.
Najczęstsze pytania
Czy to moja wina, że dziecko ma lęki?
Nie. W tym podejściu nie szukamy winy, tylko źródła. Emocje w ciąży pojawiają się same, często jako powtórzenie tego, co przeżywały kobiety w rodzie przed Tobą. Zobaczenie ich to szansa, żeby przestały działać automatycznie, a nie powód do wyrzutów sumienia.
Czy totalna biologia może zastąpić psychologa albo leczenie?
Nie. Lęk i depresja u dziecka wymagają opieki specjalisty, a o leczeniu decyduje lekarz. To spojrzenie dokłada pytania o historię rodziny i o emocje rodziców, które mogą wspierać proces, ale go nie zastępują.
Nie pamiętam dokładnie, co czułam w ciąży. Co wtedy?
Możesz odtworzyć fakty: gdzie mieszkaliście, jak układał się związek, czy ktoś chorował albo umarł, jak wyglądały finanse. Emocje często wracają, gdy zapiszesz wydarzenia po kolei. Możesz też zapytać bliskich, jak ten czas zapamiętali.
Czy lęk dziecka może mieć związek z ciążą, jeśli dziecko jest już nastolatkiem?
Tak, bo zapisy z okresu Projekt Cel powtarzają się w konkretnych okresach życia, także w dorastaniu. Warto też sprawdzić, co działo się u Ciebie, kiedy miałaś tyle lat, ile Twoje dziecko teraz. Nastolatek bardzo często porusza w nas własną historię z tamtego wieku.
A co z tatą dziecka?
Tata też jest częścią tej historii, bo dziecko zapisuje wszystko, co dzieje się między rodzicami. Jeśli w ciąży był konflikt, nieobecność albo lęk taty, warto to uwzględnić. Nie chodzi o to, kto zawinił, tylko o pełny obraz.
Czy mogę pracować nad tym, jeśli jestem po rozwodzie albo sama?
Tak. Twoja praca ze sobą działa niezależnie od tego, czy drugi rodzic też to robi. Zmiana w Tobie zmienia to, co dziecko widzi i czuje na co dzień, i to często wystarcza, żeby coś zaczęło się przesuwać.
Możesz przerwać ten wzorzec
Lęk i smutek dziecka to informacja, nie wyrok. Tak patrzy na nie totalna biologia i tak możesz spojrzeć na nie Ty: jako na zaproszenie, żeby zrozumieć swoją historię i historię rodu. Masz wpływ na to, co dziecko od Ciebie przejmie, bo możesz być pierwszą osobą w rodzie, która ten wzorzec zobaczy i zatrzyma.
Jeśli chcesz zrozumieć ten temat głębiej, przeczytaj, dlaczego dziecko choruje za rodzica, oraz wpis o tym, co robić, gdy dziecko mówi „nie chcę żyć”. Okres ciąży i pierwszego roku życia rozkładam krok po kroku w kursie „Okres Projekt Cel”, a o relacji z dzieckiem mówię w kursie Totalna Biologia dla Rodziców.
@ogarnijsieizacznijzyc Czy lęki Twojego dziecka mogą pochodzić z czasu ciąży? Zastanawiasz się, skąd biorą się lęki i stany depresyjne u dzieci? 🤔 Być może warto wrócić do okresu, kiedy dziecko było jeszcze w Twoim brzuchu. Co wtedy przeżywałaś? Czy były obawy, lęki, straty, które Cię dotknęły? Twoje emocje z tamtego czasu mogły zostać zakodowane u Twojego dziecka i dziś, nawet w pozornie spokojnych sytuacjach, mogą wywoływać irracjonalne lęki czy strach przed światem. 🌍 To, co przeżywałaś wtedy, może stanowić tło jego życia teraz. 💪💖Świadomość tego, co działo się w czasie ciąży, może być kluczowa, aby pomóc dziecku żyć bez tych obciążeń. Daj mu przestrzeń do swobodnego życia, wspieraj je i zacznij żyć na własnych zasadach. #TotalnaBiologia #OgarnijSię #Ogarnijsięizacznijżyć #dzieci #emocje #rodzicielstwo #lęk #depresja #psychologia #relacje #samorozwój #świadomość #zdrowiepsychiczne
Ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Pracujemy na poziomie emocji, przekonań i historii rodowych. W przypadku problemów zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem.
